ริมด่าน
เสียงโต้คลื่นกับเสียงดังวงในท้องตลาดผสมกันจนกลายเป็นจังหวะประจำบ้านริมด่านในตอนเย็น แต่ครั้งนี้เสียงของคนสองคนบนตลิ่งดังกว่าใครคนอื่น
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!“มันไม่ใช่น้ำธรรมดา นี่มีสารตกค้าง—” ชายหนุ่มที่ท่าทางกระวนกระวายยกขวดพลาสติกขึ้น แสงอาทิตย์ทาบบนผิวน้ำทำให้สิ่งที่ข้างในดูดำขุ่นยิ่งกว่าที่เคยเห็น
ชายแก่ในชุดทำงานของบริษัท โรงงานปลายแม่น้ำ พูดด้วยน้ำเสียงนิ่งแต่คำพูดมีมีด “เราตรวจสอบตามมาตรฐานแล้ว ไม่มีอะไรผิดปกติ”
อารียายืนห่างจากกลุ่มนั้น มือของเธอยังคงเย็น เธอยังไม่ชินกับเสียงฝีเท้าคนในชุมชนที่มาชุมนุมกันเพื่อเธอและคำถามที่ไม่มีใครอยากได้ยิน
“คุณเป็นหมอใช่ไหม” มานพถามเมื่อเดินเข้ามาข้างเธอ เสื้อผ้าของเขามีกลิ่นไม้และฝุ่น เงียบจนเสี้ยวหนึ่งเธอเกือบลืมว่าชายคนนี้เป็นใครในเมืองนี้
“ใช่” อารียาตอบสั้นๆ แต่สายตาไม่วางจากขวดที่ถืออยู่ “คุณรู้จักที่มาของขวดนี้ไหม”
มานพสบตาเด็กเร่ร่อนใกล้ๆ โกดัง เขาไม่ตอบทันที แต่ฝ่ามือหยาบบนราวไม้สั่นเล็กน้อย “ชาวบ้านบอกว่าเก็บจากคลองทางด้านหลังโรงงาน”
เสียงของผู้หญิงคนหนึ่งขาดหายไปขณะตะโกน “ลูกฉันป่วยตั้งแต่เดือนก่อน หมอไม่ให้ยานะ แต่วัดแล้วค่านี้…” เธอกอดตัวเอง รอคำปลอบแต่ได้แค่สายตาที่เหมือนจะบอกว่าไม่มีคำปลอบใดพอ
คืนก่อน อารียานอนจนไม่หลับ เธอครุ่นคิดถึงสมุดบันทึกซึ่งหรั่ง น้องชายคนเดียวที่หายไปก่อนหน้านี้ ทิ้งไว้ก่อนหายตัว สมุดนั้นมีบันทึกสั้นๆ เกี่ยวกับการเก็บตัวอย่างน้ำที่เขาทำ เธอรู้ว่าหรั่งเคยบอกอะไรบางอย่างแต่เขาพูดไม่จบก่อนวันที่เขาหายไป
“คุณยังอยู่ที่นี่จริงๆ ใช่ไหม” เสียงของมานพแทรกเข้ามาในความคิดอารียา เขาพยักหน้าเหมือนไม่อยากเล่าแต่ก็รู้สึกว่าต้องพูด
“ฉันกลับมาแล้ว” เธอตอบ เพียงคำสั้นๆ ที่มีน้ำเสียงเหนื่อยล้าปะปน
คนในชุมชนยืนเคียงกัน ใครบางคนเอามือขึ้นกราบอกเป็นสัญญาณว่าอยากให้เธอเป็นฝ่ายบอกความจริง แต่อารียาไม่ได้นิ่งนาน ขวดตัวอย่างที่ชาวบ้านถือขึ้นทำให้หัวใจเธอเต้นแรงขึ้น เหมือนเข็มในนาฬิกาที่เดินใกล้จุดที่ต้องตัดสินใจ
“ขวดนี้ไปตรวจหาสารอะไรบ้าง” เธอถามเสียงต่ำ หมออย่างเธอรู้ว่าบางคำถามต้องออกจากปากอย่างพิถีพิถัน
ชายจากโรงงานพยักหน้า “หาสารพื้นฐานทั้งหมด ผลออกมาไม่มีค่าผิดปกติ เราทำตามขั้นตอนทุกอย่างแล้ว”
คำตอบนั้นไม่บรรเทาเสียงกระซิบในกลุ่มชาวบ้าน เด็กสองคนกัดขนมปังและมองไปที่น้ำด้วยความสงสัย มานพขมวดคิ้ว น้ำหนักในคำพูดของเขาดูไม่เหมือนคนที่ต้องปกป้องโรงงาน แต่แววตาเขาชี้ว่ามีความเกี่ยวโยงบางอย่างซ่อนอยู่
หลังการเผชิญหน้าสั้นๆ วันนั้น อารียากลับไปที่คลินิกเล็กๆ ที่เธอเปิดไว้ในบ้านเก่าของครอบครัว ควันจากเตาถ่านลอยขึ้นจากครัว แสงโคมไฟสลัวขวางกับเงาของรูปถ่ายหนึ่งใบ บนโต๊ะมีสมุดบันทึกเก่าเปิดคาไว้ หน้าหนึ่งมีลายมือของหรั่ง เขาเขียนวันที่ก่อนจะหายไปเพียงไม่กี่บรรทัดเกี่ยวกับน้ำที่ขุ่นและผู้คนที่ “ไม่อยากให้ใครรู้อะไร”
อารียาทำกาแฟจนเดือด เธออ่านซ้ำประโยคเดิมหลายครั้ง จนบทสนทนาที่เธอไม่ได้พูดกับน้องชายดังขึ้นในหัว “ระวังด้วยนะย่า พี่หนีไม่รอดแน่ถ้าเขารู้ว่า…”
คำว่า “เขา” เปล่งออกมาเป็นคนที่เธอมีความทรงจำผสมกันระหว่างผู้มีอำนาจและคนที่ให้ชีวิตแก่เมือง หลับหูหลับตาเธอคิดถึงมานพ มานพที่ยืนข้างชาวบ้านวันนี้แต่กลับเป็นหลานของผู้ถือหุ้นโรงงาน เขารักษาหน้ากากนิ่งได้ดี แต่มือข้างหนึ่งของเขาสั่นเมื่อต้องเลือก
ต่อมาเธอออกเยี่ยมบ้านผู้ป่วยเป็นรายวัน บ้านแต่ละหลังมีกลิ่นเฉพาะบอกเล่าเรื่องราว บางหลังมีกลิ่นปลาย่าง คลุกเคล้ากับกลิ่นน้ำมันบางเบาจากเครื่องจักรไกลๆ เด็กคนหนึ่งที่เธอแวะเยี่ยมข้อมือมีสีซีดสีเหลือง ชามข้าวครึ่งหนึ่งเย็นไปแล้วเพราะแม่เข้าไปทำงานที่โกดัง
“หมอ พี่ชายฉันหายไปตั้งแต่เดือนก่อน” เสียงของแม่คนหนึ่งพูด ไม่ได้มองหน้าอารียา “เขาไปเก็บภาพและเอกสาร เขาบอกว่าโรงงานทำท่อปล่อยเข้าคลอง แต่พอเขาหายไป… คนก็กลัวจะพูด”
อารียานิ่ง อารมณ์ที่รวมทั้งเนื้อและความเป็นหมอพุ่งตรงไปยังเด็กในบ้านนั้น เธอจับมือแม่และบอกสิ่งที่ทำได้ ทำยา พูดคุยและบอกว่าจะกลับมาตรวจซ้ำ แต่ในอกของเธอความจริงกำลังขยายตัวเป็นแผลลึกขึ้นทุกวินาที
เวลากลางคืนเธอนั่งบนระเบียง จิบกาแฟที่เย็นลงและเปิดสมุดบันทึกอีกหน จากซอกมุมหน้าหนึ่งมีแผ่นกระดาษพับเล็กๆ หรั่งเขียนว่า “รหัสโรงงาน 743-6 ลับมาก” และวาดแผนที่คลองกับสถานที่เก็บตัวอย่าง ใจของอารียาเต้นแรง เธอรู้สึกถึงการถูกขยับจากภายในเหมือนมีแรงดึงให้ลงไปในหลุมของความจริง
วันหนึ่งมานพมาหาเธอที่คลินิก มือเขาถือชิ้นไม้ชิ้นเล็กที่แกะด้วยมือเป็นรอยหยาบ “ฉันเอาของมาฝาก” เขาวางชิ้นงานบนโต๊ะ มันเป็นหัวใจไม้เล็กๆ ทำอย่างประณีต ความเงียบของเขาเป็นสิ่งที่พูดได้มากมาย
“ขอบคุณ” อารียาพูด เธอรับมันไว้โดยไม่รู้จะวางไว้ตรงไหนในหัวใจ “คุณคงเหนื่อยจากการช่วยชาวบ้าน”
เขาส่ายหน้าเล็กน้อย “ฉันไม่ได้ช่วยพวกเขามากพอ” น้ำเสียงของเขาบางครั้งหม่นคล้ายกับคนที่กำลังต่อสู้กับตัวเอง
อารียามองหน้ามานพนานกว่าปกติ รู้สึกว่ามีคำถามมากมายที่ยังไม่ได้ถาม แต่คำถามบางคำถามอาจทำให้คนที่เธอใส่ใจต้องสูญเสียมากขึ้น เธอเก็บคำถามไว้
การค้นหาข้อมูลนำเธอไปสู่คลังเก็บเอกสารชั้นสองของอาคารเทศบาล ข้อมูลบางส่วนถูกล็อกไว้ แต่เจ้าหน้าที่ที่รู้จักเธอยังจำรอยยิ้มและความอดทนของอารียาได้ เขาให้สำเนารายงานการตรวจย้อนหลัง เธออ่านแล้วพบช่องว่าง หลายแผ่นหายไปหรือถูกแทนที่ด้วยรายงานที่สั้นและไม่มีรายละเอียด
อารียาเริ่มเก็บตัวอย่างน้ำจากจุดต่างๆ ตามแผนที่ที่หรั่งทิ้งไว้ หลังจากการเดินย่ำโคลนและข้ามซากสะพานไม้ผุ เธอพบขวดแก้วหนึ่งที่ซ่อนอยู่ใต้แผ่นยาง ข้างในมีน้ำขุ่นและตะกอนสีดำ เธอมองมันนานจนคิดว่าหรั่งยืนอยู่ข้างๆ แล้วพูดว่า “เอามันไปตรวจให้แน่ใจ”
มีคนมาค้นบ้านเธอในเวลาที่ไม่มีใครอยู่ เสียงประตูถูกเขย่า เงาท่าทางคลุมเงาขึ้นมาบนผนัง มีข้อความขู่ถูกสอดใส่บนโต๊ะ แต่หลักฐานที่สำคัญที่สุด กลับยังอยู่ในหัวของอารียาและในขวดบนชั้นวาง
คืนนั้นเธอนอนไม่หลับ เธอคิดถึงความเสี่ยงของการปล่อยข้อมูลเหนือความปลอดภัยของครอบครัวและคนที่อยู่รอบตัว แต่เมื่อลองคิดถึงหน้าของเด็กที่อารียารักษาวันนั้น เธอรู้ว่าเธอไม่อาจถอนตัวได้ง่ายๆ
เช้าวันหนึ่ง ขณะที่เธอกำลังจะนำขวดไปให้ห้องแล็บของจังหวัดมีคนหนึ่งเคาะประตู เธอเจอมานพยืนอยู่ เขาดูเหมือนไม่อยากเจอ แต่ก็มาแล้ว “ฉันฟังมาจากคนในโรงงาน” เขาพูดโดยไม่อ้อมค้อม “มีคนบอกว่าเขาเห็นรถไปส่งขวดตัวอย่างหลายรอบ”
อารียามองเขา เธอคิดว่าเขารู้มากกว่าที่พูด ใบหน้าของเขาเรียบเฉยแต่มือจับแขนประตูแน่นจนสีขาวปรากฏขึ้น “ถ้าคุณรู้ คุณต้องบอกฉัน” เธอพูดอย่างกระแทกใจ
มานพเงียบไปสักครู่ แล้วเล่าว่าผู้เป็นปู่ของเขามักจะพูดถึง “มาตรฐาน” และ “การทำให้คนอยู่ได้” เขาไม่สามารถปฏิเสธสายเลือดที่ผูกมัดเขากับโรงงานได้ แต่เขาก็บอกว่าไม่ได้เห็นการปล่อยท่อเอง “ฉันไม่รู้ทั้งหมด แต่ฉันรู้ว่ามีคนบางคนไม่ชอบที่หรั่งจะเปิดเผย”
คำพูดนั้นเหมือนสะพานที่ลื่นไหล เขาไม่ยอมรับความรับผิดชอบทั้งหมด แต่ก็ยอมรับสิ่งที่เขารู้ อารียามองเห็นความเจ็บปวดในดวงตาเขา และนั่นยิ่งทำให้ความซับซ้อนของสถานการณ์หนักขึ้น
หนึ่งสัปดาห์ต่อมาเหตุการณ์บีบคั้นมาถึงจุดที่ไม่อาจถอย คนงานโรงงานผละงานเพื่อเรียกร้องค่าจ้างที่มากขึ้น ผู้ถือหุ้นเรียกประชุมผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ส่วนหนึ่งของชาวบ้านยืนอยู่ข้างโรงงานเพราะขาดงาน หากไม่มีงานพวกเขาจะทำอะไร ลำพังการปิดโรงงานหมายถึงความหิวโหยสำหรับบางครัวเรือน
อารียาต้องตัดสินใจ เธอสามารถเก็บข้อมูลไว้เองแล้วหาวิธีที่เงียบเชียบในการทำให้โรงงานปรับปรุง แต่นั่นอาจทำให้คนที่มีอำนาจลอยนวลต่อไป และน้องชายของเธอจะยังคงเป็นเพียงชื่อหนึ่งในบันทึกที่ไม่มีคำตอบ
เธอทำผิดพลาดครั้งแรกในความพยายามแก้ปัญหาด้วยตัวเอง ในคืนหนึ่งที่หน้าคลินิกมีคนเดินผ่านน้อย เธอเอาขวดกลับไปอำพรางไว้ในคลองอีกครั้ง หวังว่าการลบหลักฐานจะซื้อเวลาให้การเจรจา แต่เมื่อรุ่งเช้าเธอเห็นคนสองคนมองหาอย่างตื่นตระหนก และคำพูดจากปากของมานพว่า “ทำไมถึงเอามันคืนไป?” ทำให้เธอรู้ว่าการกระทำของเธอเป็นการทำลายความเชื่อถือ
มานพจ้องเธอ แววตาของเขาไม่ได้สงสัยเท่านั้นแต่มีความเสียใจซ่อนอยู่ “คุณทำแบบนี้ทำไม” เขาพูดเบาๆ
อารียาตอบไม่ออก เธอก้มหน้าลงแล้วพูดแค่ว่า “ฉันกลัว”
คำว่ากลัวจากปากของเธอไม่ได้ทำให้พวกเขาอ่อนลง มานพถอนหายใจ เขาไม่ได้กล่าวโทษ แต่ก็ไม่ได้ปกป้องด้วยเช่นกัน สายตาของเขายาวนานและเปรี้ยวเมื่อหันไปมองทางที่โรงงานตั้งตระหง่าน
วันประชุมเทศบาลมาถึง แผ่นป้ายถูกตากไว้หน้าที่ว่าการ ชาวบ้านส่วนหนึ่งรวมตัว คำพูดบางส่วนโหมกระแสให้ระบายความโกรธ บางส่วนพยายามคุมจังหวะเสียงเพื่อให้ได้ข้อสรุปที่ทำให้ทุกฝ่ายอยู่ร่วมกันได้
อารียายืนบนเวทีเล็กๆ แข็งแรงกว่าที่ตัวเองคิด เธอเอาเอกสารพิมพ์จากห้องแล็บที่เชิญมาชั่วคราว และขวดน้ำที่เธอเก็บไว้ หนึ่งชั่วโมงต่อมาคำพูดของเธอไม่ได้กล่าวโทษใครด้วยคำหยาบ แต่เป็นการนำเสนอข้อมูลอย่างเป็นระบบ ความเงียบในห้องประชุมหนาแน่นเมื่อเธอเปิดเผยชื่อสารที่พบและรูปแบบของการปล่อยที่ตรงกับบันทึกของหรั่ง
หลังจากการนำเสนอมีเสียงถามมากมาย บางคนตะโกนให้เธอหยุด บางคนขอให้ตรวจสอบอีกครั้ง แต่วินาทีนั้นอารียารู้สึกว่าชื่อของหรั่งกลับมามีตัวตน เธอพูดถึงเขา พูดถึงความกล้าหาญที่ทิ้งไว้ในสมุดบันทึก และย้ำว่าการปกป้องผลประโยชน์ระยะสั้นอาจแลกด้วยสุขภาพระยะยาว
มานพยืนกลางฝูงชน เขาไม่ได้พูดในวันนั้นแต่มือของเขาจับราวเหล็กแน่นจนปวด เสียงคนเรียกหาเขาเพราะเขาเป็นญาติของผู้ถือหุ้น แต่เขาจำคำที่เขาได้ยินในคลินิกและคืนที่เธอสารภาพความกลัว เขาค่อยๆ เดินไปหาอารียาและยืนเงียบข้างเวที
ผลลัพธ์ไม่เกิดชั่วข้ามคืน เทศบาลสั่งให้มีการตรวจสอบร่วมกับหน่วยงานระดับสูง โรงงานถูกบังคับให้ชะลอการผลิตบางส่วน และมีการตั้งคณะกรรมการขึ้นมาสำรวจผลกระทบ เศรษฐกิจชั่วคราวชะลอตัว แต่ผู้คนในชุมชนเริ่มเห็นภาพกว้างของปัญหา บางคนโกรธ บางคนโล่งใจ แต่มีความจริงที่ไม่อาจดึงกลับได้
ความสัมพันธ์ระหว่างอารียากับมานพไม่หายเป็นปกติทันที คืนหนึ่งหลังการประชุม พวกเขายืนอยู่บนสะพานไม้ที่เห็นแม่น้ำไหลช้าๆ มานพพูดด้วยเสียงราบเรียบ “ฉันถูกถามมากกว่าเดิมว่าฉันยืนฝั่งไหน”
อารียายิ้มบางๆ แต่ไม่ใช่รอยยิ้มที่แก้ปัญหาได้ “ฉันก็ถูกถามเหมือนกัน ว่าจะรับผิดชอบยังไงกับสิ่งที่เกิดขึ้น”
มานพหันมามอง เงียบสักครู่แล้วพูดว่า “ฉันยืนข้างเธอ” คำพูดเรียบๆ นั้นมีความหนักแน่น แต่ในสายตาของเขายังมีความลังเล เพราะการยืนข้างใครไม่ได้หมายถึงคนทั้งโลกจะไม่ทำร้ายอีกต่อไป
เดือนต่อมา โรงงานต้องจ้างวิศวกรมาตรวจปรับปรุงระบบบำบัดน้ำ มีมาตรการชั่วคราวในการชดเชยผู้ที่ได้รับผลกระทบ อารียาทำงานหนักขึ้นเธอออกตรวจคลินิกเชิงรุก และจัดตั้งกลุ่มอาสาสมัครที่สอนการใช้แร่กรองน้ำในครัวเรือน ขณะที่มานพและคนงานฝีมือในเมืองรวมตัวกันซ่อมแซมบ้านที่ชำรุดจากการปรับเปลี่ยนการทำงาน
มิตรภาพบางอย่างถูกซ่อมด้วยการทำงานด้วยกัน มากกว่าคำพูด มานพเริ่มมาช่วยที่คลินิกบ่อยขึ้น ยกเตียง ช่วยขนของ และคอยเป็นคนที่ยืนอยู่ข้างๆ เมื่อมีคนในชุมชนเข้ามาทำเสียงโกรธใส่อารียา เขาจะยืนเป็นกำแพงเงียบๆ
แต่บางส่วนของเมืองไม่อาจหวนกลับไปสู่ความเชื่อถือเดิมได้ง่ายๆ คนบางคนยังซุบซิบ และมีสายตาที่มองมานพด้วยความไม่พอใจ บางครั้งเขาก็เดินผ่านพวกเขาอย่างหนักใจ แต่เขาไม่ปล่อยมือจากงานที่ทำ
ฤดูฝนมาถึง น้ำในแม่น้ำที่เคยขุ่นจางค่อยๆ ใสขึ้นเล็กน้อย เหมือนการตอบสนองช้าๆ ต่อการกระทำที่ต้องใช้เวลา หลายครัวเรือนได้รับค่าชดเชยชั่วคราวและได้รับการฝึกทักษะใหม่ๆ เพื่อปรับตัวต่อสภาพเศรษฐกิจที่เปลี่ยน แม้ว่าจะไม่พอจะชดเชยสารพัดความสูญเสีย แต่ก็เป็นจุดเริ่มที่ชัดเจน
วันหนึ่งอารียาเดินไปที่จุดที่เคยเป็นจุดเก็บตัวอย่าง เธอพับเรือกระดาษใบน้อย ที่หรั่งเคยพับไว้ให้เธอเมื่อเด็ก และวางมันลงบนผิวน้ำ เธอมองมันลอยออกไปช้าๆ รวมทั้งคิดถึงการจากไปของน้องชาย และคำพูดที่เขาเปิดทางให้คนเห็นความจริง
จากนั้นเธอก็เดินกลับไปที่คลินิก แนวอาคารบ้านเรือนเป็นเส้นตรงสลับกับต้นไม้ มานพพบเธอที่ประตู เขายื่นมือให้หัวใจไม้ที่เขาแกะไว้ก่อนหน้านี้ “ฉันทำมันให้เธออีกครั้ง” เขาพูดพร้อมรอยยิ้มฝืนเล็กๆ
อารียารับสิ่งนั้นไว้ และเธอจับมือเขาอย่างแน่น แต่คราวนี้การจับมือไม่ใช่คำสัญญาทันทีว่าทุกอย่างจะกลับมาเป็นเหมือนเดิม มันเป็นการเริ่มต้นอีกครั้งที่ทั้งคู่ต้องดูแลด้วยการกระทำมากกว่าคำพูด
เดือนแล้วเดือนเล่า ชุมชนเริ่มฟื้นขึ้น อารียาทำคลินิกเคลื่อนที่ไปตามหมู่บ้านใกล้เคียง เธอเห็นหน้าเด็กรอยยิ้มเล็กๆ หลังการรักษา มานพยังคงมาช่วยทั้งงานไม้และการส่งเสริมการใช้กรองน้ำ เขามักมาเงียบๆ แล้วกลับไปตอนค่ำ
ปีต่อมา มีการตั้งอนุสรณ์เล็กๆ ริมตลิ่งสำหรับคนที่สูญเสียไปจากเหตุการณ์มลพิษ ชื่อของหรั่งถูกจารึกไว้ เสียงก้องของความสูญเสียไม่เคยเงียบ แต่มันถูกวางไว้เป็นเครื่องเตือนใจให้คนในเมืองไม่ลืมความพยายามที่จะปกป้องชีวิต
อารียาและมานพยืนร่วมกันในงานนั้น ไม่มีประกาศรักยิ่งใหญ่ มีเพียงการยืนเคียงข้างและมองดูผลงานที่เกิดจากการทำงานของคนทั้งชุมชน หัวใจของอารียายังเต้นแรงในทุกครั้งที่คิดถึงน้องชาย แต่ตอนนี้เธอรู้ว่าเสียงนั้นถูกพาไปด้วยการกระทำของคนที่ยังอยู่
เมื่อพระอาทิตย์ตกลงไปด้านหลังโรงงานที่ได้รับการปรับปรุง เส้นขอบฟ้าเปลี่ยนเป็นสีส้มอ่อนและฟ้าลดลง อารียาจับมือมานพอีกครั้ง แล้วปล่อยหัวใจให้ยอมรับว่าแม้ว่าทั้งสองจะมีบาดแผล แต่พวกเขาพร้อมจะเดินหน้าด้วยกันและเยียวยาทีละก้าว
ริมด่านไม่ใช่เมืองเดิมอีกต่อไป แต่มันยังคงมีกลิ่นคาวของแม่น้ำ กลิ่นไม้ที่ถูกฉาบใหม่ และเสียงคนเล็กๆ ที่หัวเราะในตลาด อารียานั่งตรวจคนไข้ในคลินิกของเธอ คิดถึงวันแรกที่เธอกลับมาและคำถามที่ดังก้องในใจ ตอนนี้คำตอบบางข้อแม้จะไม่สมบูรณ์แต่ก็ชัดขึ้นว่า การเลือกยืนข้างความจริงต้องแลกมาด้วยสิ่งอื่นเสมอ
ท้ายที่สุดเมื่ออารียาวางปากกาลง เธอรู้ว่าเธอทำทั้งหมดนี้เพื่อลมหายใจของคนในเมือง ให้เด็กได้วิ่งเล่นบนตลิ่งอย่างไม่กลัว และให้ชื่อของคนที่จากไป—หรั่ง—ไม่เพียงแค่ถูกจารึกแต่ยังเป็นแรงผลักให้คนเดินต่อไป
