กล่องทะเลและคำสาบานของบ้านแสม

คลื่นตีกระทบหินเป็นระยะๆ ขณะที่ริกาก้าวออกจากเส้นทางทรายมาสู่ช่องหินที่ยื่นเข้าไปในอ่าว เธอไม่คาดหวังว่าจะเห็นสิ่งใดมากกว่าขยะทะเลและเปลือกหอย แต่สายตาของเธอก็หยุดที่เสี้ยวของวัตถุสีเข้ม ถูกบดบังครึ่งหนึ่งด้วยสาหร่าย ริกาโน้มลง มือหนาวจากลมจับที่ฝาปิด เมื่อเธอแซะออก กล่องเหล็กเก่าเผยให้เห็นสนิมและตัวอักษรที่เริ่มเลือน

Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!

“นี่มันของใครกันนะ” เสียงคนพูดใกล้ๆ ทำให้ริกาหยุดนิ่ง เธอเงยหน้าพบเตชยืนอยู่บนก้อนหินอีกฝั่ง มือเขายังจับเชือกขาดไว้จากการลากแห “ไม่คิดว่าจะเจออะไรที่นี่” เขาพูด สายตาไม่เต็มไปด้วยความยินดีนัก

ริกาเอากล่องไว้แนบอก รู้สึกถึงแรงเต้นของปอดตัวเอง เด็กสาวเมื่อสิบปีก่อนที่เคยวิ่งเล่นบนชายหาดกลับมามีเสียงของปัจจุบันเต็มเปี่ยม “ฉันไม่รู้เหมือนกัน แต่ในกล่องมีจดหมายกับรูป” เธอเปิดฝาอีกครั้งนิ้วสัมผัสกระดาษที่กรอบจนเปราะ

เตชคลานมาใกล้ เขาหยุดมองรูปถ่ายขาวดำที่ริกาหยิบขึ้นมา เป็นภาพชายคนหนึ่งยิ้มกว้าง สวมเสื้อยี่ห้อประมงเก่า ภาพนั้นมีรอยขอบไหม้เล็กน้อย “สมชาย” เตชเอ่ยชื่ออย่างไม่มีเสียงประหลาดใจ ริกาจับรูปแน่นกว่าที่เธอตั้งใจ

เสียงของทะเลพลอยเงียบลงชั่วคราว ทั้งสองคนเงียบไปก่อนที่เตชจะเอ่ยต่อ “เขาหายไปเมื่อสิบปีที่แล้ว…”

คำพูดปะทุเหมือนประกายไฟ ริกามองไปที่ขอบอ่าวที่มีเรือประมงลอยลำเป็นกลุ่ม ความทรงจำเก่าๆ ทยอยพังทลายกลับมาทีละชิ้น รู้ว่าเหตุการณ์ครั้งนั้นทำให้หมู่บ้านมีร่องรอยไม่เหมือนเดิม และสิ่งที่อยู่ในกล่องอาจทำให้รอยแผลเปิดกว้าง

ระหว่างเดินกลับบ้านไม้ริมอ่าวหลังของพ่อ กลิ่นปลาแห้งและน้ำมันเครื่องจากท่าเรือติดมาในลมหายใจ ริกาเอากล่องไปวางบนโต๊ะไม้เก่าที่ยังคงมีวงคราบกาแฟของพ่อ หลายคนในหมู่บ้านรู้ดีว่าบ้านนี้เคยเป็นที่พึ่งเมื่อพ่อของเธอยังอยู่ แต่ตอนนี้ทุกอย่างเงียบลงอย่างผิดปกติ

ป้าทุมเดินเข้ามาเห็นกล่องบนโต๊ะ เธอจับขอบกล่องด้วยนิ้วที่หยาบกร้าน “ใครเอามาไว้ตรงนี้” ป้าทุมถาม ความเคร่งเครียดโผล่ขึ้นที่มุมตา “ที่จริง…ก็ไม่ควรให้ใครเห็นเรื่องพวกนี้” เธอพูดเหมือนกำลังกลืนคำบางอย่างลงคอ

ริกายกจดหมายขึ้นพลิกดู ปากเรียบหยักเหมือนไม่อยากให้คำพูดใดออกไปเร็วเกินไป “พ่อเขียนมันเองไหม”

ป้าทุมส่ายหน้า “ไม่แน่ แต่หลายคนคิดว่า…มีบางอย่างที่พ่อแกรู้” เธอหยุด มือกำผ้ากันเปื้อนแน่นขึ้นจนรอยยับลึกขึ้น “แต่คนตายแล้ว บางเรื่องเก็บไว้ดีกว่า”

คำพูดนั้นทำให้ริกาหลุดออกจากความสงบนิ่ง ใบหน้าของป้าทุมไม่แตะรอยยิ้ม ริการับรู้ได้ว่าการไม่พูดออกมาเป็นการตัดสินใจที่มีน้ำหนักเท่าๆ กับการเปิดเผย สิ่งที่เธอไม่ปิดบังคือความอยากรู้

คืนนั้นริกานั่งอ่านจดหมายใต้แสงไฟเก่า ๆ ของห้องอ่านหนังสือในบ้าน ภาษาที่เขียนบอกเล่าเหตุการณ์ตามลำดับ วันเดือนและชื่อที่ปรากฏชัด บางบรรทัดมีหมึกเปื้อนเหมือนน้ำหยดจากมือเขา บางประโยคถูกขีดทับด้วยลายมือที่ดูกดดัน “ถึงลูกของฉัน” บรรทัดแรกบอกไว้ตรงๆ แต่เนื้อหาพาเธอไปสู่วันที่พ่อของเธอเลือกจะเงียบ

พ่อของริกาพูดถึงคืนที่ท้องฟ้ามืด ไม่มีดาว พายุลมตีเข้าฝั่งอย่างแรง และสมชายที่ออกเรือในคืนนั้น เขียนถึงการตัดสินใจที่ยากลำบาก—การเปลี่ยนเส้นทางของเรือของเขาเพื่อช่วยเรือลำอื่นที่กำลังจมอยู่กลางทะเล แต่การช่วยเหลือนั้นทำให้เรือของสมชายชนกับโขดหิน ความเป็นตัวเป็นตายของคนบนเรือไม่อาจสรุปได้ชัดเจนจากจดหมายเพียงฉบับเดียว

ริกาเลิกคิ้ว บางสิ่งในบรรทัดที่ถูกขีดทับทำให้เธอหยุดมือ เธอจับปลายกระดาษและพลิกดูด้านหลัง พบภาพแผนที่เล็กๆ ที่มีเส้นประลากจากหมู่บ้านไปยังจุดหนึ่งกลางอ่าว จุดนั้นมีสีหมึกแดงเป็นจุดเล็กๆ และมีตัวอักษรสั้นๆ ว่า “อย่าบอกใคร”

วันรุ่งขึ้น ริกาเดินเข้าไปในร้านซ่อมของเตช กลิ่นน้ำมันและเสียงเครื่องมือกลายเป็นเพลงของสถานที่ พื้นไม้มีรอยร้าวและเศษเชือกขนาดเล็กวางเรียงอยู่ เธอวางรูปกับกล่องบนโต๊ะทำงานของเขา เตชไม่เงยหน้ามากนักเมื่อเห็นมัน แต่มือเขาเกามือเบาๆ เหมือนคิดอะไรอยู่

“ทำไมแกไม่ไปแจ้งตำรวจ” ริกาถามโดยไม่ต้องเปิดบทสนทนาเตชมองไปยังหน้าต่าง มีเรือผ่านในระยะไกลแล้วค่อยหันกลับมาหาเธอ “ตำรวจทำอะไรได้ล่ะ ในเมื่อหลักฐานมันไม่ชัด” เขาตอบเสียงเรียบ แต่ริกาสัมผัสได้ถึงเงื่อนงำในคำพูด

“ถ้าพ่อแกรู้ แล้วทำไมแกไม่บอกใคร” เขาพูดขึ้นพลางยิ้มที่มุมปากเหมือนไม่เต็มใจ ริกาหยุดชะงัก บรรยากาศกลายเป็นหนักหน่วงขึ้นทันที

เตชถอนหายใจยาว “ฉันไม่อยากให้หมู่บ้านแตกกัน เราอยู่ด้วยกันมานาน การขุดทุกอย่างขึ้นมามันไม่ทำให้ใครกลับมา” น้ำเสียงของเขามีรอยแต้มของความผิดหวัง ริกาเห็นความอ่อนล้าในตาเขา เหมือนเขาพกความทรงจำหนักหนาไว้คนเดียว

แต่ริกาไม่ยอมหยุดเพียงเท่านั้น เธอขอให้ป้าทุมพาไปคุยกับคนที่อยู่ในเหตุการณ์วันนั้น หลายคนหลบสายตา บางคนปฏิเสธ บ้างยอมพูดครึ่งเดียวจนเรื่องยิ่งสับสน แต่ว่าเงื่อนงำในคำพูดของทุกคนชี้ว่ามีสิ่งที่ถูกปิดบังไว้เพื่อเหตุผลบางอย่าง

ริกาพบกับสมชายคนสุดท้ายที่ยังอยู่ในความทรงจำของชาวบ้าน เขาเป็นคนทำงานท่าจอดเรือ ผมขาวมากกว่าข้อเท้า รอยย่นบนหน้าตาเป็นเส้นที่เล่าเรื่องความเหนื่อยยากหลายปี “คืนวันนั้นมีเรือหลายลำออกมา” เขาพูดช้าๆ “คลื่นสูง เรือชนกัน เสียงร้องเอะอะโกลาหล แต่ในตอนเช้า มีเพียงเรือลำหนึ่งที่กลับมาแล้วบอกว่า…ไม่มีใครได้ยินเสียงอีกแล้ว”

คำว่า ‘บอกว่า’ เสียงทอดอารมณ์ออกมา ริกาจับคลื่นคำพูดพยายามประกอบชิ้นส่วนกัน เธอรู้ว่าเหตุการณ์ไม่ได้เป็นแค่โชคร้ายธรรมดา แต่มีการเลือก มีการตัดสินใจบางอย่างที่เปลี่ยนชีวิตคนหลายคน

การค้นหานำริกามาสู่ห้องเก็บของของนายธวัชชัย เจ้าของบาร์แถวท่าเรือที่มักรู้เรื่องทุกอย่าง นายธวัชชัยเปิดลิ้นชักหนึ่งและยื่นซองสีเหลืองให้ ริกาเปิดในมือและพบหลักฐานชิ้นหนึ่งเป็นจดหมายสั้นๆ ที่เขียนในยามบ้าคลั่ง “หากใครได้อ่าน จงรู้ว่าฉันทำเพื่อบ้าน” บรรทัดเดียวที่พิมพ์แบบหวัดทำให้ริกาสะท้าน

เมื่อคืนวันนั้นกลับมีแผนจะประมงผิดพลาดหรือไม่ มีใครสั่งให้ละทิ้งใครบางคนหรือไม่ คำถามเหล่านี้วนอยู่ในหัวของริกา เธอรู้สึกถึงความสำคัญของการตัดสินใจ แต่ยังไม่รู้ว่าทางไหนที่ถูกต้องมากกว่า

คืนหนึ่งเตชมาเคาะประตูบ้านของริกา มือของเขาสั่นเล็กน้อย เขาเดินเข้ามาโดยไม่รอเชิญ ตัวตนของเขาไม่ใช่เด็กในความทรงจำอีกต่อไป แต่ยังคงมีสายตาที่คาดหวังบางอย่างจากเธอ “ฉันรู้ว่าพ่อของเธอทำอะไร” เขาเริ่ม เสียงเขาสั่นเล็กน้อย “และ…ฉันก็รู้ว่าคนบางคนต้องเสียมากกว่านี้ถ้าเรื่องนี้ดัง”

ริกาหยิบถ้วยชาให้เขา โดยไม่พูด รอให้เตชเรียบเรียงความคิด “ตอนนั้นผมอยู่ที่ท่า พวกเราทะเลาะกันเรื่องเรือ” เขาพูดเสียงแผ่ว “ผมเห็นพ่อเธอพยายามเปลี่ยนเส้นทางเพื่อช่วยเรือลำอื่น แต่มีผู้ชายอีกคนบอกให้หันอีกทางหนึ่ง” เขาขมวดคิ้ว ถอยหายใจ “ผมจำหน้าไม่ได้ชัดนัก แต่เสียงนั้น…เป็นเสียงของคนในหมู่บ้าน”

สิ้นคำพูดเงียบลงอย่างหนาแน่น โชคชะตาในคืนวันนั้นกลายเป็นการเลือกโดยคนที่อยู่ใกล้เคียง การตัดสินใจเล็กๆ ได้สร้างความสูญเสียใหญ่โต ริกาเห็นว่าใบหน้าของเตชเกร็ง เขาจ้องมองแก้วชาและวางมันลงเบาๆ

“เตช…ถ้าเรารู้ว่าใครพูดแล้วจะทำอย่างไร” ริกาถาม เสียงของเธอไม่ได้นุ่มนวลมาก แต่เต็มไปด้วยคำถามที่ไม่อาจหาคำตอบโดยง่าย

เตชเงียบก่อนหันไปมองหน้าต่าง ฟ้าเริ่มมีเมฆขาวลอยผ่าน “ฉันกลัวว่ามันจะพังทุกอย่าง” เขาพูดถึงหมู่บ้าน ริกาเห็นได้ชัดว่าความกลัวไม่ได้มาจากตัวเขาเท่านั้น แต่จากความผูกพันในชุมชนที่ทำให้คนไม่กล้าพูดถึงความจริง

ริกาทำสิ่งหนึ่งที่เธอไม่เคยคาดคิด เธอเรียกชาวบ้านมารวมตัวที่ศาลาเล็กๆ ริมหาด บทสนทนาในคืนนั้นไม่ใช่การประกาศห้วนๆ แต่เป็นการอ่านชิ้นส่วนของจดหมาย การเล่าเหตุการณ์ที่ทุกคนเก็บไว้เป็นชิ้นๆ แล้ววางมันเข้าที่กันเหมือนปริศนาจนภาพค่อยๆ ปรากฏ

บางคนร้องไห้ บางคนเงียบ บางคนลุกขึ้นและเดินออกไป การเปิดเผยสร้างรอยสึกในหมู่บ้าน แต่ก็มีเสียงหนึ่งที่พูดว่า “ถึงรู้ก็ต้องทำ” พบว่าคำพูดที่เธอกลัวที่สุดกลับเปลี่ยนเป็นแรงที่ทำให้คนหลายคนกล้าวางคำโกหกลง

ริกามองหน้าเตช เขานั่งนิ่ง ไม่พูดอะไร แต่สองมือของเขาจับกันแน่นเหมือนคนกำลังเตรียมรับความเจ็บปวด เธอรู้ว่าการเปิดเผยเป็นการตัดสินใจที่มีราคา แต่การเก็บความลับไว้ก็ต่อชีวิตบางคนไว้ด้วยการโกหก

ผลคือหมู่บ้านเริ่มจัดการกันเอง มีการเรียกประชุมและมีคนที่ยอมรับความจริง บางคนสูญเสียหน้าที่ บางคนถูกตำหนิ แต่สิ่งที่สำคัญคือเสียงของความจริงที่ถูกฟัง ไม่ใช่แค่ข่าวลือที่ผ่านกันไปมาอีกต่อไป

หลังการเปิดเผย ริกาตัดสินใจไม่ขายที่ดินที่พ่อทิ้งไว้ให้ แม้จะมีข้อเสนอจากนักพัฒนามากกว่าที่เธอจินตนาการได้ บ้านของเธอยังคงเป็นบ้านเผื่อคนที่ต้องการที่หลบพัก หลายคนถามว่าเธอจะอยู่ที่นี่ต่อหรือไม่ เธอพยักหน้าอย่างหนักแน่นแต่ไม่เต็มเสียง “ฉันจะอยู่”

เตชมาหาเธอในเช้าวันหนึ่ง เขายืนอยู่ที่ประตูบ้านมองออกไปทางทะเล แสงแดดเช้าส่องให้ผิวน้ำเป็นประกายเขาพูดไม่มากนัก แต่ครั้งนั้นคำสั้นๆ ที่เขาวางบนโต๊ะทำให้ริกาทราบว่าเขาตัดสินใจแล้วเหมือนกัน “ฉันจะช่วยเธอ”

จากนั้นทั้งสองเริ่มทำงานร่วมกัน ตั้งแต่การฟื้นฟูท่าเรือ การสอนเด็กๆ เกี่ยวกับการประมงอย่างปลอดภัย ไปจนถึงการเปิดร้านกาแฟเล็กๆ ใต้ถุนบ้านพ่อของริกา ที่นั่นได้กลายเป็นพื้นที่สำหรับการเล่าเรื่องและการเยียวยา ชาวบ้านมาแลกเปลี่ยนข้าวของ มาคุยเรื่องครอบครัว และบางครั้งก็มานั่งเงียบๆ มองทะเลด้วยกัน

มีคืนหนึ่งริกาหยิบกล่องเหล็กขึ้นมาอีกครั้ง เธอไม่เปิดเพื่อค้นหาคำตอบอีกต่อไป แต่จะปิดฝาแล้วฝังไว้ใต้ต้นมะพร้าวที่ริมชายหาด ใบไม้แกว่งไปมาเบาๆ ขณะที่เธอค่อยๆ ฝังกล่องลง ผิวทรายขาวลูกร้อนใต้ฝ่าเท้าและคลื่นส่งเสียงพร่าพรอดเหมือนเพลงของคนแถวนี้

เตชมายืนข้างๆ เงียบแต่ไม่ห่าง เขาวางมือบนไหล่เธอ สัมผัสนั้นไม่ได้หวานอย่างหนังโรแมนติก แต่มั่นคง ริกาจับมือเขาแน่นก่อนเงยหน้าขึ้นมองทะเล “เราจะยังมีเรื่องต้องทำอีกเยอะ” เธอพูดและหัวเราะเบาๆ เหมือนไม่รู้ว่าจะเรียกคำพูดนั้นว่าอะไร แต่ในคำพูดมีการสัญญา

เช้าต่อมาเด็กๆ จากโรงเรียนวิ่งมาที่ชายหาด ริกาและเตชจัดกิจกรรมสอนผูกเชือก การดูดาวและการอ่านแผนที่เล็กๆ เพื่อให้ความรู้กับรุ่นต่อไป เมื่อเด็กคนหนึ่งชี้ไปที่ต้นมะพร้าวและถามว่ากล่องในนั้นเป็นอะไร ริกาตอบด้วยน้ำเสียงเรียบ “มันเป็นสิ่งที่เราเคยเก็บไว้เพื่อจำ” เด็กหัวเราะกับคำตอบนั้นและหันไปวิ่งเล่นกับคลื่น

หลังจากเหตุการณ์ทั้งหมด หมู่บ้านไม่กลับเหมือนเดิม แต่ก็ไม่พังทลายไป ทุกคนเริ่มพูดคุยกันมากขึ้น บางความสัมพันธ์หัก แต่บางความสัมพันธ์ถูกต่อขึ้นใหม่บนพื้นฐานของความจริงและการรับผิดชอบ ริกาเองก็ไม่หลบหน้าคนที่เคยโกรธเธอ เธอเลือกที่จะยอมรับบทบาทของตัวเองในการทำให้เหตุการณ์นั้นไม่ถูกลืม

เวลาผ่านไปไม่ต้องบอกเป็นเดือนหรือปี แต่มีภาพซ้ำๆ ที่ตราตรึงไว้ในความทรงจำของคนบ้านแสม คือภาพริกาที่ยืนอยู่หน้าต้นมะพร้าว ตอนเช้าแสงอ่อน สายลมทะเลเย็น และกล่องที่ถูกฝังเป็นสัญลักษณ์ไม่ใช่ของความอับอาย แต่เป็นของการยอมรับและการเดินหน้าต่อ

ค่ำวันหนึ่งขณะที่แสงสุดท้ายของดวงอาทิตย์ตกลงในทะเล ริกานั่งที่ระเบียงบ้านมองไปยังเรือที่กลับเข้าฝั่ง เตชยืนอยู่ใกล้ๆ แสงทองตัดเป็นเส้นบนหน้าผากของเขา ทั้งสองคนไม่จำเป็นต้องพูดอะไรมากนัก แต่สายตาและการถือมือกันก็พอให้รู้ว่า การเลือกของทั้งคู่ทำให้มีชีวิตขึ้นมาใหม่ในรูปแบบที่ไม่สมบูรณ์แบบแต่จริงใจ

ก่อนจะเข้านอน ริกายกมือแตะกล่องเหล็กที่เธอเอามาไว้ในลิ้นชัก มันหนักและเย็นราวกับความทรงจำ เธอยิ้มบางๆ แล้วปิดลิ้นชักเงียบๆ พร้อมกับคิดว่า บางครั้งการบอกความจริงไม่ใช่เพื่อแก้ทุกสิ่ง แต่เพื่อให้คนได้เลือกว่าอยากรับผิดชอบอะไรต่อไป

เสียงคลื่นยังคงเป็นเพื่อนเก่าที่ไม่เคยห่าง บ้านแสมยังคงมีผู้คนที่ทำงาน ล้างอวน เย็บแผง และเตรียมจานข้าวสำหรับมื้อเย็น หลายคืนมีการเล่าเรื่องเก่าในร้านกาแฟเล็กๆ ใต้ถุนบ้านของริกา เด็กๆ โตขึ้นพร้อมกับความรู้ใหม่ และริมทะเลที่ครั้งหนึ่งถูกปกคลุมด้วยความเงียบ กลับมีเสียงหัวเราะผสมกับการพูดคุยที่เปิดอกมากขึ้น

เมื่อฤดูหนึ่งผ่านมา ริกาและเตชยืนมองคลื่นในยามบ่าย เสียงเรือเล็กโบกมือให้กับกันและกัน เด็กที่เคยเรียนผูกเชือกเติบโตเป็นหนุ่มสาวพร้อมนิสัยช่างสังเกต ริกายกแก้วชาร้อนขึ้นช้าๆ “บางอย่างมันเปลี่ยนไปจริงๆ” เธอพูดสั้นๆ เตชอมยิ้ม “ใช่ แต่เรายังเดินไปด้วยกัน”

คำตอบนั้นไม่ต้องหวานลึก แต่เต็มไปด้วยความมั่นคง ริกามองไปยังท้องฟ้าไกลที่เมฆลอยผ่าน เธอรู้ว่าทุกครั้งที่คลื่นพัดเข้ามา มันพัดทั้งสิ่งที่ดีและไม่ดีเข้าหาด้วยกัน สิ่งที่สำคัญคือคนที่ยืนข้างๆ ในวันที่คลื่นพัดแรงที่สุด

ในคืนที่มีดาวเต็มท้องฟ้า ริกาไปเดินริมชายหาดคนเดียว มือเธอสัมผัสทรายเย็น ลมหายใจที่ลึกและช้า ทำให้เธอนึกถึงพ่อของเธอครั้งสุดท้าย ในความเงียบ เธอพูดเพียงคำเดียวกับทะเล “ขอบคุณ” แล้ววางหินเล็กๆ ไว้บนพื้นทรายเป็นสัญลักษณ์ เธอไม่ต้องการให้ใครเห็นการกระทำนั้น เพราะบางความสัมพันธ์ต้องการการสื่อสารด้วยภาพมากกว่าคำพูด

เมื่อเรื่องสิ้นสุดลงไม่ใช่แบบปิดประตู บางบาดแผลยังคงมีรอยแดง แต่ผู้คนเรียนรู้ที่จะดูแลกันมากกว่าเดิม ริกาเรียนรู้ว่าการเก็บความลับไว้บางครั้งก็เป็นการทำร้าย แต่การเปิดเผยก็ต้องมีความรับผิดชอบตามมา เธอเลือกที่จะอยู่ที่นี่เพราะต้องการเป็นส่วนหนึ่งของการเยียวยา ไม่ใช่เพื่อความชื่นชอบจากใคร

เช้าวันต่อมาเด็กๆ มาที่ร้านกาแฟของเธอ วิ่งเข้าออกเสียงดัง ริกาและเตชยืนหันหน้าให้กันในครัว เขายื่นกาแฟให้เธอและพยักหน้าเหมือนคำสัญญาว่าไม่ว่าจะมีอะไรเกิดขึ้น เขาจะอยู่ข้างๆ เธออีกครั้ง เธอรับแก้วชาและยิ้มให้ เด็กๆ หัวเราะกับเรื่องที่เล่า ฉากนั้นเรียบง่ายแต่หนักแน่น เพราะทุกสิ่งที่เกิดขึ้นถูกถักทอขึ้นด้วยการกระทำเล็กๆ ของคนที่ไม่กลัวที่จะยอมรับอดีตและก้าวต่อไป

ท้ายที่สุด ริกาไม่ใช่ผู้ไถ่บาปของหมู่บ้าน แต่เป็นคนหนึ่งที่เลือกจะรับช่วงต่อจากพ่อ เพื่อให้ความทรงจำของคนที่จากไปยังมีที่ยืน และเพื่อให้เด็กๆ ได้เติบโตในหมู่บ้านที่พูดความจริงได้เร็วกว่าที่จะเก็บมันไว้ใต้ทราย